** خوی ** دومین شهر مهم استان آذربایجان غربی ایران است، شهرستان خوی در شمال غربیترین نقطه ایران و آذربایجان در مرز کشور ترکیه واقع شدهاست؛ و اولین شهرستان با وسعتی بالغ بر ۵٬۵۴۸ کیلومتر مربع استان آذربایجان غربی میباشد؛ و جمعیت شهری بالغ بر ۲۰۰٬۹۵۸ نفر دومین شهر این استان از نظر جمعیت است؛ و همچنین اولین شهرستان از نظر دارا بودن مسلمان شیعه در آذربایجان غربی و هجدهمین شهر فرهنگی تاریخی ایران است. درسال ۱۳۸۹ شهرستان خوی از فرمانداری به فرمانداری ویژه ارتقاء یافت.
خوی از تهران ۷۸۰ و از تبریز ۱۶۵ کیلومتر بوده و با وجود قرار گرفتن در مسیر جاده ابریشم نزدیکترین شهر به دروازه اروپا (ترکیه) که مسافت آن با شهر وان در کشور ترکیه از طریق پایانه مرز رازی ۱۲۰ کیلومتر بمدت ۲ ساعت است. زبان رایج در میان مردم خوی ترکی آذربایجانی است. خوی نیز از بزرگترین و مهمترین شهرهای آذربایجانی ایران به شمار میرود.
خوی یکی از کهنترین مراکز تمدن در شمال غرب ایران و کانون بسیاری از حوادث تاریخی بوده است. خوی بهدلیل واقع شدن در مسیر جاده ابریشم و جاده تجارتی شرق و غرب، مورد بازدید بسیاری از جهانگردان و ایرانشناسان واقع شدهاست. توضیح اینکه جاده ابریشم در فاصله ۲۵ کیلومتری شمال غربی خوی در جاده چالدران بالاتر از(قوردیک قفه سی) رد میشد که در زبان محلی به این جاده ابریشم (دوه اوچان) (محل پرواز کردن شتر) میگفتند. چرا که بعلت سرازیری شدید این جاده شتران با مال التجاره با سرعت زیاد حرکت نموده چنانکه گویی پرواز میکردند. از منابع تاریخی و سفرنامهها از جمله سفرنامه ناصرخسرو مطالب قابل توجهی دربارهٔ خوی بدست میآید. زبان رایج در میان مردم خوی ترکی آذربایجانی است.
این شهر از بزرگترین و مهمترین شهرهای آذربایجانی ایران به شمار میرود.
یکی از نمادهای خوی آرمگاه شمس تبریزی است - خوی شهر عشق مرید مولانا شمس تبریزی است. اولین کنگره بینالمللی شمس تبریزی در خوی در سال ۱۳۸۹ با حضور بیش از ۴۰ بازیگر معروف از خانه سینمای ایران چون (علی نصیریان پرویز پرستویی ،هانیه توسلی، حمید جبلی و غیره) و آواز خانیهای شوالیه ایران همچون: شهرام ناظری، مختاباد، سراج سالار عقیلی و چهره بینالمللی با نام عالیم قاسیم اوف کلید خورد، که هرساله و در سال ۱۳۹۴ کنگره شمس برای چندمین بار بصورت بینالمللی به روی صحنه میرود؛ که مصادف است با ۷ مهر ماه که هرساله مهمانان و گردشگرانی از کشورهای: آلمان بلغارستان - ترکیه - آذربایجان - پاکستان و... بمدت یک هفته برگزار میشود که از جمله برنامههای فرهنگی شاد و نمایشگاه و کنسرتها از جمله برنامههای یاد شده در بزرگداشت روز شمس تبریزی مابین شهرهای خوی - تبریز - شیراز - نیشابور میباشد.
خوی به خاطر دارا بودن شکارگاههای زیاد مورد توجه شاه اسماعیل صفوی بود. شاه اسماعیل به خاطر آب و هوای خوش خوی زیاد به این شهر سفر میکرد و نقل است که شاخ قوچهایی که در عمارت برج شمس تبریزی مشاهده میشود توسط شاه اسماعیل شکار شدهاند. شاه اسماعیل با الهام از طبیعت زیبای خوی شعر میسرود.
خوی در میان کوههای بلند واقع شدهاست به همین دلیل آب و هوای آن در تابستان گرم و در زمستان بسیار سرد است. آب و هوای این شهرستان در فصل بهار بسیار دلچسب است. کوه چلهخانه در مجاورت این شهرستان قرار دارد و نیز کوه اورین که برای مردم این شهر کوهی با ارزش و تاریخی است. منطقه بکر جهنم دره خوی یا به قولی دره قیریس که یک دره کاملاً بکر با کوهها و صخرههایی است که از وسط شان راه عبوری دارند و ارتفاع آنها گاهی به ارتفاع یک برج ده طبقه میرسد که در بالا به همدیگر چسبیدهاند. در این دره سرسبز جانورانی مانند خرس قهوهای، آهو، و گوزن وجود دارند. شهر سرسبز و توریستی فیرورق – روستای علیشیخ – روستای وار و پسک – و منطقه قطور با آبگرم و درمانی آن یکی از مراکز گردشگری این شهرستان بحساب میآید.
شهرستان خوی با وجود داشتن ** گذرگاه مرزی رازی ** و قرار گرفتن در مسیر جاده ابریشم تنها راه مرزی نزدیک به کشور ترکیه است. خوی تنها شهریست که مسافت آن با شهر ** وان ** در کشور ترکیه از طریق بازارچه رازی ۱۲۰ کیلومتراست.
در سال ۲۰۰۶ هیتی از طرف کشور ترکیه برای بررسی وضعیت بین راهی دو کشور جلسهای با حضور معاون وزیر و سایر افراد متولی صادرات و واردات استان آذربابجان غربی و افراد منتخب از این شهرستان برگزار نمودند.
در تاریخ ۲۶/۰۱/۱۳۹۰ مرز رازی با حضور وزرای خارجی ایران و ترکیه و مقامات محلی بطور رسمی گشایش یافت
* پایانه مسافربری خوی
پایانه مسافربری سردار شهید حاج محمد حنیفه درستی در دو طبقه به عنوان بزرگترین پایانه مسافربری شمال غرب و غرب کشور ۱۳۸۷ به بهرهبرداری رسید.
ظرفیت روزانه این ترمینال مسافربری را برای جابجایی مسافر را ۴هزار و۵۰۰ نفراست.
* فرودگاه خوی
فرودگاه خوی بعنوان دومین فرودگاه استان آذربایجان غربی در مهر سال۱۳۸۳ به بهرهبرداری رسیده، هم اکنون ** فرودگاه خوی ** با توجه به هممرز بودن با کشور ترکیه شهر ** وان ** و داشتن ** گذرگاه مرزی رازی ** به عنوان مهمترین دروازه توسعه شمال استان در جابجایی هوایی مسافر، توریست، بازرگانان، اساتید دانشگاهی و دانشجویان، مهندسان و صنعتگران و... بعنوان یکی از زیباترین فرودگاههای کشور ایفای نقش مینماید. برنامههای هوایی فرودگاه خوی روزهای شنبه و یکشنبه از تهران به خوی ساعت ۰۶:۱۰ و از خوی به تهران ۰۸:۱۰ صبح و چهارشنبهها عصر ساعت ۱۶:۱۰ از تهران به خوی و ۱۸:۱۰ از خوی به تهران میباشد. برنامههای آینده خوی شامل راهاندازی پرواز خوی مشهد - خوی نجف و کربلا و برعکس و همچنین پروازهای تور گردشگری میشود.
* ایستگاه راه آهن رازی خوی
از نواحی چهاردهگانهٔ راهآهن ایران است. در مسیر تهران ایستگاه رازی خوی ** پل قطور ** که بزرگترین پل راه آهن خاورمیانه است در مسیر راه آهن ایران و ترکیه در نزدیکی خوی ساخته شدهاست. شرکت راه آهن جمهوری اسلامی ایران در راستای توسعه حمل و نقل ریلی، قطار تهران-آنکارا را با همکاری راه آهن ترکیه در سال ۱۳۸۰ راهاندازی کرد. این قطار دوشنبه شب از تبریز عازم و صبح روز سه شنبه وارد شهر وان در ترکیه میشود. این قطار روز ۴ شنبه ساعت ۲۲:۱۵ تهران را به مقصد آنکارا ترک کرده و پس ازعبوراز ایستگاه زنجان، تبریز، سلماس وارد ایستگاه مرزی رازی خوی ساعت ۱۴:۴۵ میشود در ایستگاه رازی تشریفات گمرکی و کنترل گذرنامهها انجام میشود سپس قطار در ادامه مسیر پس از طی ۳ کیلومتر در ساعت ۱۷:۴۰، در ایستگاه مرزی کاپیکوی در ترکیه برای بررسی گذرنامهها و گمرک توسط مأموران این کشور متوقف میشود. قطار پس از طی ۱۰۷ کیلومتر وارد ایستگاه وان میشود و در اسکله وان مسافران سوار کشتی دو طبقه (فری بوت) شده و پس از ۵ ساعت مسافرت با کشتی بر روی دریاچه وان به ایستگاه تات وان رسیده و پس از طی ۱۳۳۰ کیلومتر سفر خود را با قطار ترکیه تا
آنکارا ادامه میدهند و در ساعت ۱۰ شنبه به آنکارا میرسند.
** سازمان اتوبوس و مینی بوس رانی خوی **
در سال ۱۳۷۰ بمنظور جابجائی شهروندان خوی با تعداد ۹ دستگاه اتوبوس و ۱۱ دستگاه مینی بوس با اساسنامه مستقل طی مجوز صادره از سوی وزارت محترم کشور تأسیس و شروع بکار نموده و اکنون سازمان اتوبوسرانی خوی و حومه با ۸۸ دستگاه اتوبوس و ۱۱۷ دستگاه مینی بوس در ۳۵ خطوط در سطح شهر و حومه به شهروندان محترم خدمات دهی مینماید.
بازار قدیمی خوی بازار خوی در ضلع شرقی شهر خوی قرار دارد و بازمانده بازار گسترده است. تاریخ احداث بازار فعلی دوره صفویه به بعد است دارای ۴ کاروانسرای بزرگ میرزاهاشم، خان و غیره میباشد. بیشتر قسمتهای آن به دستور عباس میرزای قاجار و توسط امیر احمدخان دنبلی، در اوایل دوره قاجاریه ساخته شدهاست.
بازار خوی مانند بازارهای اصفهان، کرمان و... تزئینات گچبری و کاشیکاری آجری، کتیبه و... ندارد اما در بعضی از قسمتها، مخصوصاً در چهارسوهای آن تزئینات کَشه چینی آجر وجود دارد.
* * * * منطقه ویژه اقتصادی شهرستان خوی در جنوب شهرستان خوی در جاده خوی به سلماس و ارومیه به مساحت یکهزار و چهل هکتار در زمینهای روبروی شهرک صنعتی جاده فرودگاه این شهر تعیین شده با امکانات : ** فرودگاه خوی ** \- ** نیروگاه سیکل ترکیبی خوی ** \- شهرک صنعتی خوی و... ، هم اکنون در حال انجام کارهای مقدماتی خود در هیئت دولت میباشد.
یشنهاد ایجاد منطقه آزاد خوی اساساً توسط شخص استاندار آذربایجان غربی مطرح شده است. گفته میشود در این طرح پیشنهادی قرار است خوی به منطقه آزاد ارس متصل شود و شهرستان خوی نیز با فاصلهای در حدود ۲۵ الی ۳۰ کیلومتری از این منطقه آزاد بهرهمند گردد و این موضوع بسیار جدی است و هم اکنون مراحل اصلی و پایانی خود را طی میکند.
* * * * قونیه، ترکیه از چهاردهم مهر ۱۳۹۰
* ایران نیشابور، استان خراسان رضوی، ایران از چهاردهم مهر ۱۳۹۰
* ایران شیراز، استان فارس، ایران از پانزدهم اردیبهشت ۱۳۹۲
* یغنادزور، وایک و جرموک ، ارمنستان ازبیست و پنجم خردار ۱۳۹۴
استان:
آذربايجان غربی
طبیعت:
مجموعه شهری،
دره،
برج،
دریاچه،
بازار،
دروازه،
کتیبه
