روستای انبوه در استان گیلان بازمانده از دوران کهن و جلوه‌گاهی از فرهنگ تاریخی مردمان گیل و دیلماست. روستای تاریخی، توریستی و کوهستانی “انبوه” در ‪ ۱۸۰‬کیلومتری جنوب شهر رشت مرکزاستان گیلان و ‪۱۱۶‬کیلومتری نیمه شرقی شهرستان رودبار و در ارتفاع هزار و ‪۳۲۰‬متری از سطح دریا واقع شده است.
این روستا که در دامنهکوه‌های البرز شمالی در دل کوه و درامتداد گردنه “نواخان” قرار دارد، به دلیل بن‌بست جغرافیایی، عدم دسترسی آسان به آن و وفاداری مردمان آن به آیین‌ها و رسوم کهن، هنوز فرهنگ غنی کار، تلاش، زحمت و رسوم و باورداشت‌های آیینی در آن حفظ شده است.
دراین روستای تاریخی حدود ‪ ۲۲۰‬خانوار مشتمل بر یک هزارو ‪ ۲۰۰‬نفر جمعیت زندگی می‌کنند و کار اصلی آنان باغداری و دامداری است.

گفته می‌شود قدمت سکونت انسان در روستای “انبوه” به سه هزار و ‪ ۵۰۰‬سال قبل از میلاد می‌رسد.
این روستا گوشه‌ای از فرهنگ چهار هزار ساله “اماردها” است که تاریخ مردی و جوانمردی را از آنان به وام گرفته است.
انبوه که ریشه تاریخی مردم سرزمین گیل و دیلم است، همچنین در قلمرو قهرمانان زوبین انداز و ماجراجوی دیلمی قدیم واقع است.
هنوز صدای چکاچک شمشیر سرداران دیلمی در پشت صخره‌ها و شیهه اسبان آن از میان دره‌های انبوه به گوش می‌رسد.
دژهای متعدد منطقه هر انسان ژرف اندیش را به فراخنای تاریخ گذشته این سرزمین فرا می‌خواند تاهمچنان بایستید وهرگونه تهاجم را باشمشیر مقاومتان دفع کنید.
براساس مستندات تاریخی “پل خشتی طاقی” این روستا در زمان حکومت عباسیان ساخته شده است و ” مسجدجامع” روستای انبوه نیز براساس سنگ قبرهای مکشوفه یک هزار و ‪۲۰۰‬سال قدمت دارد.

این روستا همچنین دارای یک قلعه باستانی بنام “چیمارود” و “قبرستان باستانی گروچل” است.  قدیمی‌ترین سنگ قبر به دست آمده استان گیلان که متعلق به دوره اسلامی سال ‪ ۴۵۱‬هجری قمری می‌باشد، مربوط به این روستا است.
حفظ سنگ نبشته‌های موجود از مزار جنگ آوران این سرزمین در روستای انبوه پس از گذشت سالیان دراز، نشانگر عمق احترام مردم این روستا به نیکان و دلاور مردان این سرزمین است.
در میان این سنگ نبشته‌ها در گورستان قدیمی این روستا، سنگ نوشته‌ای از رزمنده‌ای مسلمان که در سال ‪ ۱۱۹۹‬هجری قمری در راه دفاع از دین و میهن به شهادت رسیده است به چشم می‌خورد.
بر روی این سنگ نوشته نام “شهید آقاحاجی بابا” فرزند “محمد بیک” حک شده است.
بر این دین و سلوک است که مردم روستای انبوه در دوران جنگ تحمیلی ‪۱۸‬ شهید، دو آزاده و حدود ‪ ۲۰‬جانباز تقدیم این انقلاب کردند.
امروز مردمان این روستا همچنان بدورازهرگونه غوغای شهرنشینی و تزویرهای رنگارنگ، رنگ صداقت بر پیشانی دارند. سفره‌های آنان که دسترنج تلاش جمعی خانواده است، همچنان گسترده و پر نعمت چون خوان نیاکانشان بر روی همگان  گشوده است.
روستاییان انبوه در حال حاضر نیز بسیاری از مواد غذایی و ضروریات اولیه زندگی چون شیر گوسفند ، ماست، کره، گوشت و پشم گرفته تا انار، گردو، فندوق، زالزالک و دهه‌ها محصول دیگر را خود تولید می‌کنند.  اگرچه بخشی از نسل جوان این روستا نیز همانند دیگر روستاهای گیلان به سبب وجود برخی مسایل و مشکلات و تنگناها دیگر حاضر نیستد مانند پدران و مادران زحمتکش خود به کار پرزحمت در روستا تن دهند و راهی شهرها می‌شوند.
مادران وپدران روستای انبوه آزرده خاطر ازاین واقعیت تلخ، همواره یعقوب وار چشم به راه هستند تا شاید جوانان آنان روزی به زادگاهشان بازگردند.
در این میان جشن زیبای انارچینان که اواخر هفته گذشته در روستای انبوه برگزار شد، از آن نوع آیین‌هایی است که شاید تجدید میثاقی برای بازگشت جوانان به روستای یاد شده باشد.
در جشن محصول انار که از آیین‌های جذاب و نشانی از ذوق فرهنگ بومی مردم این منطقه است، صحنه‌های زیبایی از مردم شناسی این آب و خاک به نمایش گذاشته می‌شود.
بی‌تردید خرده فرهنگ‌های بومی و احیای میراث‌های معنوی گذشته که سال ها با عقب نشینی در مقابل فرهنگ تهاجمی غرب کمرنگ می‌شود، می‌تواند با چنین آیین‌هایی دوباره احیا و حفظ شود.
مردمان این سرزمین هنوز به گویش دیلمی که یکی از گویش‌های باستانی ایران محسوب شود و ریشه در زبان پهلوی دارد، تکلم می‌کنند.  این روستا دارای ویژگیهای خاصی و منحصر به فردی است است که آن را از دیگر روستاها متمایز ساخته و به عنوان یکی از روستا های شاخص و شناخته شده گیلان وبلکه ایران قرار داده است.

برخی از این ویژگی ها عبارتند از :

۱- بافت با ارزش معماری :بافت معماری شبیه به آنچه در روستای تاریخی ماسوله مشاهده می شود این روستا را به روستا ماسوله دوم گیلان ملقب کرده است.

۲-اثار و ابنیه تاریخی از پیش از اسلام از قبیل زیستگاههای کهن، قبرستانهای پیش ازاسلام، قلاع معروف و…

۳- مناظر و جلوه های زیبای طبیعی از جمله : کوهها،چشمه سار ها ،مراتع و مناطق ییلاقی از قبیل: شاه کوه، پیاکوه، چشمه معروف چیمارود و دشت سرسبز نیاوک ،پل تاریخی و..

۴- کارکرد های خاص روستا : رونق فعالیت های خاص اقتصاد روستا در زمینه کشاورزی، باغداری و دامپروری به ویژه محصولات معروف فندق و انار ،مصولات لبنی، تولید عسل و…

۵-وجود منابع و معادن طبیعی از قبیل معادن سنگ، چشمه آب معدنی سیاه خانی و انواع گیاهان دارویی.

۶-ویزگی های خاص اجتماعی، فرهنگی این روستا که به ندرت درجاهای دیگر مشاهده می شود: از جمله ّ پایبندی و علاقه مندی به حفظ سنت ها و آداب ورسوم قدیم ،تقید به نظم و مقررات خاصی که توسط اهالی و یا معتمدین وضع می شود و یا مقررات نهادینه شده از گذشته گان ،پوشش خاص و لباس محلی زنان روستا، مراسم خاص محلی ازقبیل آداب و آئین خاص ازدواج و عروسی ،نوروز و… و روحیات و خلقیات اهالی در میهمان نوازی، تدین و…

منبع: ammarlou.ir